Erciyes Anadolu Holding Bilgi Teknolojileri Operasyon Direktörü Mert Çakar, Fintechtime Temmuz sayısı için yazdı “Biyometrik Veriler ile Doğrulama Sanatı ve Finansal Sektörde Kullanım Alanları”.

“Bu ay kaleme aldığım makalede, biyometrik doğrulama teknolojilerinin finansal sektördeki yükselişine odaklanıyorum. Parmak izi, yüz tanıma, iris taraması ve ses analizi gibi yöntemlerin hem güvenlik hem de kullanıcı deneyimi açısından nasıl devrim yarattığını ele alırken; mobil bankacılıktan ATM’lere, online ödemelerden sahtekârlık önleme süreçlerine kadar geniş bir uygulama yelpazesi sunuyorum. Ayrıca, “parolasız doğrulama” yaklaşımına geçişte biyometrik verilerin rolüne dair öngörülerimi de paylaşıyorum.”

 

Güvenliğin Yeni Yüzü: Biyometrik Doğrulama

Her geçen gün ortaya çıkan, oldukça yetenekli ve çözüm üreten uygulama ve dijital servisler, beraberinde oldukça fazla parola sahipliği ve bunların yönetilmesi zorunluluğunu ortaya çıkarmaktadır. Konu özelinde son dönemlerde yapılan araştırmalarda, ortalama bir kullanıcı için kullanılan dijital servis sayısının yaklaşık 70-80 arasında olduğu gözlenmektedir. Bu durum bir noktadan sonra güvenli bir şekilde belirlenmesi ve yönetilmesi gereken çok sayıda parolalarımızın olduğu geçeğini gözler önüne sermektedir. Bunlarla birlikte dijital servisler tarafından parola oluşturma bileşenleri ve güvenlik standartları dahilinde ele alındığında yönetilmesi güç bir sürece evrilmekte olup, önemli verilerimizin dijitalleşmeleri ile birlikte, bu verilerin korunması adına güvenlik ve doğrulama yöntemleri giderek daha sofistike hale gelmektedir.

İşte tam da bu noktada biyometrik veriler ve bunların kullanılması yoluyla sağlanan güvenli erişim imkanları yardımımıza koşmaktadır. Zira biyometrik veriler, bireylerin fiziksel ve davranışsal özelliklerini kullanarak kimlik doğrulama ve yetkilendirme süreçlerini, kesin ispat standartlarına dayanarak güvence altına almaya imkan tanımaktadır. Bahsi geçen veriler sayesinde hem bireylerin kendi finansal varlıklarına hem de yetkilendirildikleri tüzel kişilerin varlıklara erişim yetkisi tanımlanabilmektedir.

Yazımda, biyometrik doğrulamanın temel unsurları ele alınacak olup, finansal sektördeki mevcut ve olası kullanım senaryoları aktarılacaktır.

Biyometrik Veriler ve Doğrulama Teknolojileri

Biyometrik veriler, bireyleri benzersiz kılan fiziksel veya davranışsal özelliklerdir. Bu veriler, doğru şekilde tasarlanan kimlik doğrulama süreçlerinde konumlandırıldıklarında, bireylerin ya da tüzel kişilerin erişim alt yapısında kesin kanıt ve yüksek güvenlik standartları sağlayabilmektedir. Kolay erişim ve kullanılabilirlik baz alındığında, en yaygın bilinirliğe sahip biyometrik veriler arasında parmak izi, avuç içi damar izi, yüz tanıma, göz/iris tarama ve ses tanıma gibi biyometrik veriler başta gelmektedir. Her bir biyometrik veri türü, belirli avantajları ve zorlukları beraberinde getirmekte olup, bu sebeple erişim güvenliğinde doğru tasarım & kolay kullanım senaryolarına mümkün olduğunca detaylı analizler sonrasında karar verilmesi önerilmektedir. Sadece piyasada benzer uygulamalar yapılıyor diye yola çıkılan, ilgili sektörün gereksinimlerine dikkat edilmeden devreye alınan ve hemen sonrasında ise müşteri şikayetleri ile vazgeçilen birçok proje olduğu dikkate alınmalıdır.

Yazının bir sınır olması gerektiğinden, biyometrik verilerden başlıcalarına ve tanımlamalarına kısa kısa değinelim isterim. Zira kullanım senaryolarına geçmeden genel tanımlamaların anlaşılması son derece önemli olmaktadır.

Parmak İzi Tanıma

Parmak izi tanıma, en yaygın kullanılan biyometrik doğrulama yöntemlerinden biridir. Parmak izleri, her bireye özgü olan ve kişinin ömrü boyunca değişmeyen benzersiz şekilleri uhdesinde barındırmaktadır. Parmak izi tarayıcı cihazları, bahsi edilen benzersiz şekilleri taramakta ve kendisinde kayıtlı olan desen ile karşılaştırabilmektedir. Bu sayede kimlik doğrulaması oldukça basit, hızlı ve düşük maliyetle gerçekleştirilebilmektedir.

Avuç İçi Damar İzi Tanıma

Avuç içi damar izi tanıma, biyometrik verinin hızlı ve kolayca doğrulanabildiği nispeten daha yeni doğrulama yöntemlerinden biridir. Bu doğrulama tekniğinde, kişinin avuç içindeki damar desenini eşsiz bir kimlik olarak belirlenir ve doğrudan benzersiz (unique) olarak kişinin kimliği ile eşitlenir. Özellikle yüksek güvenlik gereksinimine sahip, sağlık ve savunma gibi sektörler için oldukça uygulanabilir bir mimari sağlamaktadır. Dünyada Visa, Amazon, JP Morgan, Tencent ve Mastercard gibi önemli finansal sektör oyuncuların, avuç içi tabanlı ödeme mimarileri ile ilgili çok sayıda proje geliştirmesi kullanım senaryoları her geçen gün arttırmaktadır.

Yüz Tanıma

Yüz tanıma yönteminde; bireylerin yüz özellikleri, hatları, kemik mimarisi vb. analiz edilerek kimlik doğrulaması yapılabilir bir algoritmaya erişilir. Akabinde kimlik doğrulama kullanılacak bu bileşenleri algılayabilen ve hızlıca karşılaştırarak kıyaslama yapabilen cihazlar (telefon kameraları, şehir kameraları, PDKS kameraları vb.) ile doğrulama süreci tamamlanabilmektedir. Bu yöntemde de öncesinde kullanılmakta olan kameranın kayıt alma metrikleri dahilinde bir benzersiz bir kimlik ataması yapılmaktadır. Kayıt altına alma sürecinin yalın ve fakat benzersizliği sağlayacak ölçüde yeterli olması oldukça önemlidir. Yüz tanıma doğrulama yöntemi, özellikle son zamanlarda hemen herkesin sahip olduğu ve son kullanıcı tarafında ayrıca yatırım maliyeti gerektirmeyen mobil cihazlar tarafından yaygın olarak kullanılabilmektedir. Farklı ortam ve koşullarda tek bir doğrulama yöntemi kullanmak isteyenler adına, farklı ortamlarda kullanılan ve ilgili fonksiyonları destekleyebilen tüm kameralar ile süreç yönetilebileceğinden ötürü mevcut doğrulama yöntemleri arasında öne çıkmaktadır.

Göz / İris Taraması

Göz / iris taraması yönteminde, gözümüzün renkli kısmı olan irisin tıpkı parmak izimiz gibi benzersiz desenlere sahip olduğu ve her insanda birbirinden benzersiz şekilde bulunduğu bilinmektedir. Dolayısıyla kuvvetli bir kimlik tasnif etme ve doğrulama imkanı sunmaktadır. İris taraması, oldukça yüksek bir doğruluk oranı sunmakta olup, ilgili verinin taklit edilebilmesi çok kolay değildir. Bu sebeple güvenli bir biyometrik doğrulama yöntemi olarak kabul edilmektedir.

Ses Tanıma

Ses tanıma yönteminde ise, bireylerin benzersiz ses tonlarının ve konuşma alışkanlıklarının (es vermek, vurgulamak, ardı sıra kullanmak vb.) analiz edilerek kimlik ataması ve akabinde bu benzersiz değerler kullanılarak kimlik doğrulaması yapılabilmektedir. Bu yöntem özellikle son zamanlarda telekom operatörlerinde ve bankacılığın müşteri hizmetleri kanallarında kullanılmaktadır. Bu noktada yüz ya da iris tanımadaki kamera yerine ses kaydedici cihazlar devreye girmekte olup, yine benzersiz ve güvenli uzaktan kimlik doğrula ihtiyacını karşılamaktadır. Yaygın kullanılan doğrulama yöntemlerinden birisidir.

Finansal Sektörde Biyometrik Doğrulama

Biyometrik doğrulama, finansal sektörde güvenliği ve kullanıcı deneyimini artırmak için çeşitli senaryolarda sıklıkla kullanılmaktadır. Biyometrik veriler kullanılarak; özellikle son dönemlerde parola ile doğrulama yapılan çok fazla servis kullanımından kaynaklanan, hatırlama problemleri nedeniyle ortaya çıkan zaman kaybı ortadan kaldırılabilmektedir. Ayrıca benzer servislerde son dönemlerde ortaya çıkan parolaların ele geçirilmesi ve tahminleme ile kimlik hırsızlığı & dolandırıcılığı önlemede önemli avantajlar sunmaktadır. Bu sayede hızlı ve güvenli işlem gerçekleştirme, kullanım yalınlığı sağlama ve hatalı girişler nedeniyle hizmete erişememe durumlarının önüne geçilebilmektedir.

Mobil Bankacılık Uygulamalarında Biyometrik Doğrulama

Mobil bankacılık uygulamalarında konumlandırılan biyometrik doğrulama metodolojileri sayesinde, kullanıcıların biyometrik verileri kullanarak sunulan tüm servislere erişim imkanı sağlanabilmektedir. Bu noktada biyometrik doğrulamalar, login süreçlerinde kullanılabilirken riskli işlemlerde ek güvenlik fonksiyonu olarak da kullanılabilmektedir. Yoğun olarak, parmak izi veya yüz tanıma ile yapılan kimlik doğrulama süreçleri oldukça hızlı ve risksiz şekilde tamamlanabilmektedir. Kullanıcıların şifre girmek zorunda kalmaması sürece hız katarken, kullanım sırasında başkaları tarafından gözlemlenebilen parola riskini ortadan kaldırmaktadır. Ayrıca son zamanlarda bu yöntemlere ek olarak kullanılan canlılık testleri ile uzaktan müşteri ediniminin önü açılarak, bireysel ve tüzel kişilerin müşteri olmak için fiziksel lokasyona gitmesine gerek kalmamıştır.

ATM ve Kiosk İşlemlerinde Biyometrik Doğrulama

Bankalar, ATM’lerde biyometrik doğrulama yöntemlerini kullanarak sunulan tüm servislere erişim imkanı sağlayabilmektedir. Bu cihazlara konumlandırılan donanımlar sayesinde parmak izi, avuç içi damar izi ve yüz tanıma gibi doğrulama yöntemlerinden faydalanılmaktadır. Visa, Amazon, JP Morgan, Tencent ve Mastercard gibi önemli oyuncular, avuç içi tabanlı ödeme mimarileri ile ilgili çok fazla görüş alıp, bunun sonrasında kullanılabilirlik anketleri yaptılar. Anket katılımcılarından alınan geri bildirimlerin sonuçları müspet olunca analizler sonrasında pilot kiosk deneyim merkezleri oluşturup, ödeme kabul sürecini başlattılar. Temassız bir doğrulama metodu olduğu için, pandemi nedeniyle günümüzde çok daha hassas hale gelen hijyen açısından önümüzdeki dönem daha fazla talep göreceğini düşünüyorum.

Tabi ülkemizde ve dünyada son dönemlerde e-devlet yapılanmaları temelinde geliştirilen dijital servislerin artması ile kiosk olarak konumlandırılan ve birçok farklı hizmet sunulmaya başlanan kamu kurumu hizmetlerinin de bu sürece katkı sağladığını ifade etmeliyiz.

Online Ödemelerde Biyometrik Doğrulama

Dijital ortamlar üzerinde gerçekleştirilen online ödeme süreçlerinde, son dönemlerde öne çıkmaya başlayan biyometrik kimlik doğrulama metodolojileri, doğrulama süreçlerini hızlandırırken güvenliği artırmaktadır. Son dönemlerde ses tanıma ile doğrulama fonksiyonlarının da kullanıldığı görülmekle birlikte online ödeme süreçlerinde kullanıcılar genellikle ödeme işlemlerini gerçekleştirirken parmak izi, yüz tanıma ve avuç içi damar izi teknikleri kullanarak kimliklerini doğrulayabilmektedirler.

Müşteri Tanıma ve Risk Yönetimi Süreçlerinde Biyometrik Doğrulama

Özellikle son dönemlerde saldırganlarca yapay zeka uygulamalarını kullanarak oluşturulan deepfake senaryoları ile müşteri tanıma fonksiyonları atlatılmaya çalışılmaktadır. Bu riski öngören finansal kurumlar ise, müşteriyi tanıma ve risk temelli işlem yönetimi süreçlerinde biyometrik verileri ve davranışsal analiz yöntemlerini birlikte kullanarak daha güvenli ve etkili analizler yapmayı hedeflemektedirler. Bu sayede, sahtekarlık tespiti ve önleme süreçleri proaktif, hızlı ve doğru bir şekilde gerçekleştirilebilir.

Regülasyonel Uyum ve Standartlar

Biyometrik veriler ile doğrulama, finansal sektörde güvenliği artırmak ve kullanıcı deneyimini iyileştirmek için önemli bir potansiyele sahiptir. Tabi bunun için gerekli olan sektörel regülasyonların her zaman olduğu üzere proaktif şekilde yapılması ve standartların belirlenmesi elzemdir. Bahsi edilen düzenlemelerin; veri koruma, gizlilik ve kullanılabilirlik eksenli ilkelerini belirleyerek, finansal kurumların biyometrik verileri daha güvenli, etkin ve etik bir şekilde kullanmalarını sağlayacaktır.

Passwordless Authentication Felsefesine Geçiş Süreci

Parmak izi, avuç içi damar izi, yüz tanıma, iris tarama ve ses tanıma gibi biyometrik doğrulama yöntemleri, finansal işlemlerde kimlik sahtekarlıklarını önlemek ve dolandırıcılığı azaltmak için etkili araçlar sunmaktadır.

Halihazırda önemli kullanım senaryolarına erişilmiş olmakla birlikte, önümüzdeki dönemlerde “Passwordless Authentication” felsefesinin daha fazla kabul görmesi, gelişmesi ve yaygınlaşması günümüz dünyasında artık bir zaruri bir durumdur. İş bu sebeple, biyometrik doğrulama teknolojilerinin sektörel ihtiyaçlar da göz önüne alınarak geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması ile finansal sektörde daha güvenli ve kullanıcı dostu bir deneyim sağlanacaktır.

Ana temaya bir girizgah yapmak adına oluşturulan bu yazının akabinde, kaleme almayı planladığım parolasız kimlik doğrulama için yapılması gerekenleri aktaracağım diğer yazılarımda görüşmek dileğiyle…