Türkiye’nin Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, 1 Temmuz 2026’da başlayan ulusal entegrasyon sürecinin ardından 4 milyon kullanıcıya ve yaklaşık 7 bin 500 iade noktasına ulaştı.
Türkiye Çevre Ajansı, önümüzdeki iki yıl içinde sistemde en az 50 bin iade noktasına ulaşmayı hedefliyor. DOA’nın dijital altyapısı ve döngüsel ekonomiye katkıları COP31 kapsamında Antalya’da düzenlenen panelde uluslararası katılımcılarla paylaşıldı.
Türkiye Çevre Ajansı’nın COP31 kapsamında düzenlediği “Tek Sistem, 81 İl, Döngüsel Bir Gelecek: Ulusal Ölçekte Döngüselliğin İnşası” panelinde Türkiye’nin depozito sisteminin ulaştığı ölçek ve gelecek hedefleri ele alındı.
11 Kasım 2026’da Antalya’daki COP31 Blue Zone Türkiye Pavilyonu’nda gerçekleştirilen panelin moderatörlüğünü Prof. Dr. Erdem Görgün yaptı.
Panelde Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, DİAS Teknoloji Yönetim Kurulu Başkanı Metehan Oğuz, TOBB Atık ve Geri Dönüşüm Sanayi Meclisi Başkanı Ali Kantur ile Reloop Platformu CEO’su ve Kurucusu Clarissa Morawski konuştu.
Kullanıcı Sayısı Dört Ayda 4 Milyona Çıktı
Panelde paylaşılan verilere göre DOA’nın kullanıcı sayısı dört ay içinde 150 binden 4 milyona yükseldi.
Aynı dönemde iade noktası sayısı bin 700’den 7 bin 500’e çıktı.
Sistem bugün 81 il ve 973 ilçede yaklaşık 5 bin manuel iade noktası ve 2 bin 500 depozito iade makinesi üzerinden hizmet veriyor.
Hedef 50 Bin İade Noktası
Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, sistemin önümüzdeki iki yıllık büyüme hedefini açıkladı.
Öztürk şu ifadeleri kullandı:
“Pilot uygulamalardan elde ettiğimiz deneyimlerle 1 Temmuz 2026’da ulusal entegrasyon dönemine geçtik. Nüfus ve tüketim yoğunluğu bölgelere göre farklılaştığı için altyapımızı yerel ihtiyaçlara göre planlıyoruz. Önümüzdeki iki yıl içinde en az 50 bin iade noktasına ulaşmayı hedefliyoruz. Bunun yaklaşık 40 binini manuel iade noktaları, 10 binini depozito iade makineleri oluşturacak. Böylece vatandaşlarımızın sisteme erişimini kolaylaştırırken, ambalajların etkin şekilde toplanmasını ve yeniden ekonomiye kazandırılmasını sağlayacağız.”
DOA altyapısında bugün yaklaşık 100 sayma ve doğrulama merkezi ile 155 hat faaliyet gösteriyor.
Türkiye Çevre Ajansı, 2027 sonuna kadar merkez sayısını 140-150’ye, hat sayısını ise 600’e çıkarmayı planlıyor.
Türkiye’de Yılda 25 Milyar Depozitolu Ambalaj Piyasaya Sürülüyor
DİAS Teknoloji Yönetim Kurulu Başkanı Metehan Oğuz, Türkiye’deki sistemin ölçeğine ilişkin Danimarka örneğini paylaştı.
Danimarka’nın yaklaşık 20 yılda yüzde 96 iade oranına ve yıllık 2,2 milyar ambalajlık toplama hacmine ulaştığını belirten Oğuz, Türkiye’de ise yılda yaklaşık 25 milyar depozitolu ambalajın piyasaya sürüldüğünü söyledi.
Bu ölçek, Türkiye’de kurulmakta olan depozito altyapısının yüksek işlem hacmini karşılayabilecek şekilde tasarlanmasını gerektiriyor.
Sistem Tek Dijital Omurga Üzerinden Çalışıyor
DOA’nın önemli bileşenlerinden birini ambalajların yaşam döngüsü boyunca dijital olarak izlenebilmesi oluşturuyor.
Metehan Oğuz, sistemin teknolojik yapısını şöyle anlattı:
“Türkiye’nin DOA sistemi tek bir dijital omurga üzerinden çalışıyor. Türkiye’ye ambalaj ve içecek tedarik eden 12 ülkedeki üreticiler de bu yapının parçası. Güvenlikli işaretleme ve dijital kontrollerle ambalajları piyasaya girişten iade ve geri dönüşüme kadar izleyebiliyor; hataları, kayıt dışı işlemleri ve aksaklıkları tespit edebiliyoruz. Sistemimiz farklı üreticilerin, saha operatörlerinin ve geri dönüşüm firmalarının katılımına açık, rekabeti ve teknolojik gelişimi destekleyen bir yapıda.”
Bu yapı, depozito sistemini yalnızca fiziksel ambalaj toplama ağı olmaktan çıkararak üretici, tüketici, saha operatörü ve geri dönüşüm şirketlerini birbirine bağlayan dijital bir altyapıya dönüştürüyor.
Kayıt Dışı Toplamanın Azaltılması Hedefleniyor
TOBB Atık ve Geri Dönüşüm Sanayi Meclisi Başkanı Ali Kantur, depozito sisteminin geri dönüşüm sektörüne sağlayabileceği katkıya dikkat çekti.
Kantur, Sincan’daki entegre tesise günlük yaklaşık 6 bin ton atık geldiğini belirtirken, geri dönüşüm malzemelerinin kayıt dışı toplanmasının tesislere ulaşan miktarı azalttığını ve izlenebilirliği zorlaştırdığını söyledi.
DOA ile geri kazanılabilir malzemelerin daha düzenli ve izlenebilir biçimde toplanmasının geri dönüşüm sektörünün planlama kabiliyetini artırması bekleniyor.
Depozito Sistemleri Ambalaj Atıklarını Yüzde 75’e Kadar Azaltabiliyor
Reloop Platformu CEO’su ve Kurucusu Clarissa Morawski, depozito sistemlerinin uluslararası sonuçlarına ilişkin veriler paylaştı.
Morawski, Avrupa’da geri toplama oranlarının yüzde 90 seviyesine yaklaştığını, bazı uygulamalarda ise sistemin ilk yılında çevreye atılan içecek ambalajlarında yüzde 75’e varan azalma görüldüğünü söyledi.
Dünya genelinde 63 ülke ve bölgede yaklaşık 415 milyon kişi depozito sistemlerine erişebiliyor. Bu sayının 2029’a kadar 73 sisteme ulaşması bekleniyor.
DOA Teknolojisi İçin İhracat Potansiyeli
Panelin kapanışında Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, DOA’nın yazılım ve teknolojik altyapısının yerli mühendisler ve sanayicilerin katkısıyla geliştirildiğini vurguladı.
Öztürk, sistemin sahada olgunlaşmasıyla birlikte Türkiye’nin depozito teknolojileri alanında uluslararası pazarlarda fırsatlar elde edebileceğini belirtti.
Depozito Sistemi Dijital Altyapı Projesine Dönüşüyor
DOA’nın ulaştığı ölçek, depozito uygulamasının yalnızca ambalaj iadesi üzerinden okunamayacağını gösteriyor.
81 il ve 973 ilçeyi kapsayan yapı, üretimden tüketici iadesine ve geri dönüşüme kadar ambalaj hareketini izleyen merkezi bir veri altyapısıyla çalışıyor.
Önümüzdeki iki yılda iade noktalarının 7 bin 500’den 50 bine çıkarılması ve doğrulama hatlarının 155’ten 600’e yükseltilmesi planlanıyor. Bu büyüme gerçekleşirse DOA, Türkiye’nin en geniş ölçekli fiziksel ve dijital döngüsel ekonomi altyapılarından biri haline gelecek.
Yılda yaklaşık 25 milyar depozitolu ambalajın piyasaya sürüldüğü bir pazarda sistemin başarısını belirleyecek temel başlıklar ise iade noktalarına erişim, dijital izlenebilirlik, operasyon kapasitesi ve vatandaşların sistemi düzenli kullanması olacak.