Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, kripto varlık işlemlerini ilk kez Ödemeler Dengesi İstatistikleri’ne dahil etti.
Merkezi Kayıt Kuruluşu’na raporlanan veriler üzerinden oluşturulan yeni metodolojide Bitcoin ve Ether gibi karşı yükümlülük oluşturmayan kripto varlıklar Sermaye Hesabı’nda, stabilcoinler ise Finans Hesabı altında izlenecek. Eylül 2026’da Türkiye’de yerleşikler net 21 milyon dolarlık kripto varlık satışı yaparken 49 milyon dolarlık stabilcoin alımı gerçekleştirdi.
TCMB, 13 Kasım’da yayımladığı Eylül 2026 Ödemeler Dengesi İstatistikleri ile birlikte kripto varlıkların dış ekonomik işlemlerdeki hareketlerini resmi istatistiklere yansıtmaya başladı.
Yeni veri altyapısında Türkiye’de yerleşik kripto varlık hizmet sağlayıcılarının Merkezi Kayıt Kuruluşu’na bildirdiği bilgiler kullanılıyor.
Bitcoin ve Ether Sermaye Hesabında İzlenecek
TCMB’nin uyguladığı uluslararası sınıflandırma, kripto varlıkları karşı taraf yükümlülüğü oluşturup oluşturmamasına göre iki gruba ayırıyor.
Bitcoin ve Ether gibi arkasında ödeme yükümlülüğü taşıyan bir ihraççı bulunmayan varlıklar, finansal varlık kapsamında değerlendirilmiyor.
Bu varlıklar Ödemeler Dengesi’nde Sermaye Hesabı altında açılan “Karşı Yükümlülük Oluşturmayan Kripto Varlıklar” kaleminde takip edilecek.
Türkiye’de yerleşiklerin yurt dışı yerleşiklerden yaptıkları alımlar gider, yurt dışı yerleşiklere yapılan satışlar ise gelir olarak kaydedilecek. Bu varlıklar finansal varlık kabul edilmediği için Uluslararası Yatırım Pozisyonu’nda yer almayacak.
Stabilcoinler Finans Hesabına Giriyor
Stabilcoinler için ise farklı bir yöntem uygulanıyor.
TCMB, ihraççısına karşı alacak hakkı temsil eden ve değerini itibari para, altın veya başka bir varlığa bağlamayı amaçlayan stabilcoinleri karşı yükümlülük oluşturan kripto varlıklar olarak sınıflandırıyor.
Bu varlıklar Finans Hesabı altında “Diğer Yatırımlar / Efektif ve Mevduatlar” kaleminde izlenecek.
Yurt dışı yerleşik bir kuruluş tarafından ihraç edilen stabilcoinlerde Türkiye’de yerleşiklerin alım ve satışları “Net Varlık Edinimi” altında kaydedilecek.
Türkiye’de yerleşik bir kuruluşun ihraç ettiği stabilcoinlerin yurt dışındaki yatırımcılar tarafından alınması veya satılması ise “Net Yükümlülük Oluşumu” üzerinden takip edilecek.
Stabilcoin stokları ayrıca Uluslararası Yatırım Pozisyonu istatistiklerine de dahil edilecek.
Eylülde 49 Milyon Dolarlık Stabilcoin Alımı
Yeni metodolojinin Eylül 2026 sonuçlarına etkisi de ilk kez açıklandı.
Türkiye’de yerleşikler Eylül ayında net bazda 21 milyon dolar tutarında karşı yükümlülük oluşturmayan kripto varlık satışı gerçekleştirdi.
Aynı dönemde 49 milyon dolarlık stabilcoin alımı yapıldı.
Bu veriler, kripto piyasasındaki hareketlerin bundan sonra Türkiye’nin dış ekonomik işlemlerinin izlenmesinde ayrı bir veri katmanı olarak takip edileceğini gösteriyor.
Seri Ocak 2021’e Kadar Geriye Doğru Güncellendi
Kripto varlıkların Ödemeler Dengesi’ne dahil edilmesi yalnızca Eylül 2026 verilerini kapsamıyor.
Kripto varlıklara ilişkin akım verileri Ağustos 2026’dan itibaren doğrudan MKK kayıtlarından derleniyor.
Önceki dönemler için ise MKK’nın Temmuz 2026 sonu stok verileri ile Türkiye’de yerleşiklerin yurt dışındaki kripto varlık hizmet sağlayıcılarına Ocak 2021’den itibaren gerçekleştirdiği net SWIFT transferleri kullanıldı.
Bu yöntemle Sermaye Hesabı, Finans Hesabı ve Net Hata ve Noksan kalemleri Ocak 2021’e kadar geriye dönük olarak güncellendi.
Cari İşlemler Hesabı ise bu revizyondan etkilenmedi.
2021’den Bu Yana 2,94 Milyar Dolarlık Kripto Varlık Alımı
TCMB’nin geriye dönük hesaplamalarına göre Ocak 2021-Ağustos 2026 döneminde Türkiye’de yerleşikler net bazda 2 milyar 942 milyon dolar tutarında karşı yükümlülük oluşturmayan kripto varlık alımı gerçekleştirdi.
Aynı dönemde net stabilcoin alımı ise 261 milyon dolar olarak hesaplandı.
Yeni verilerin geçmiş dönemlere uygulanması sonucunda Net Hata ve Noksan kaleminde de toplam 3,2 milyar dolarlık güncelleme oluştu.
Bu değişiklik, bugüne kadar Ödemeler Dengesi içinde ayrı olarak görülemeyen kripto varlık kaynaklı sınır ötesi hareketlerin istatistiklerde tanımlı bir alana taşınması açısından önem taşıyor.
MKK Kripto Verilerinde Yeni Kaynak Haline Geliyor
Yeni metodolojinin temelinde MKK’nın Kripto Varlık Merkezi Kayıt Sistemi üzerinden topladığı veriler bulunuyor.
MKK, eylül ayında kripto varlık hizmet sağlayıcılarından aldığı piyasa verilerini günlük olarak yayımlamaya başlamıştı. Fintechtime’da bu gelişmeyi, Türkiye’de kripto piyasasının ölçülebilirliği açısından yeni bir veri altyapısı olarak ele almıştık.
MKK Kripto Piyasası Verilerini Günlük Yayımlamaya Başladı
MKK verilerinin şimdi TCMB’nin Ödemeler Dengesi hesaplamalarında da kullanılmaya başlanması, kripto piyasasında düzenleyici veri altyapısının başka bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.
Fintechtime Ekim sayısındaki “Kriptoda Yeni Lig Kuruluyor” dosyamızda da MKK’nın piyasa verilerini görünür hale getirmesini sektörün kurumsallaşma sürecinin önemli bileşenlerinden biri olarak değerlendirmiştik.
Cari İşlemler Eylülde 2,72 Milyar Dolar Fazla Verdi
Kripto varlıklara ilişkin metodolojik değişikliğin yanı sıra TCMB, Eylül 2026 Ödemeler Dengesi verilerini de açıkladı.
Cari işlemler hesabı eylül ayında 2 milyar 720 milyon dolar fazla verdi.
Altın ve enerji hariç cari fazla 7 milyar 342 milyon dolar, Ödemeler Dengesi tanımlı dış ticaret açığı ise 3 milyar 642 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Yıllıklandırılmış cari açık eylül itibarıyla yaklaşık 39,2 milyar dolar oldu.
Aynı dönemde Ödemeler Dengesi tanımlı dış ticaret açığı 76,8 milyar dolar, hizmetler dengesi fazlası ise 66,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.
Seyahat Gelirleri Hizmetler Dengesini Destekledi
Eylül ayında hizmetler dengesinden kaynaklanan net giriş 9 milyar 14 milyon dolar olarak kaydedildi.
Taşımacılık hizmetlerinden 3 milyar 88 milyon dolar, seyahat kaleminden ise 6 milyar 573 milyon dolar net gelir elde edildi.
Portföy Yatırımlarında 7,7 Milyar Dolarlık Çıkış
Finans hesabında doğrudan yatırımlardan eylül ayında net 859 milyon dolar giriş gerçekleşti.
Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’ye doğrudan yatırımları 1 milyar 508 milyon dolar artarken, Türkiye’de yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları 649 milyon dolar yükseldi.
Portföy yatırımları ise eylül ayında 7 milyar 733 milyon dolar net çıkış kaydetti.
Yurt dışı yerleşikler hisse senedi ve yatırım fonu piyasasında 5 milyar 859 milyon dolar, DİBS piyasasında ise 495 milyon dolar net satış gerçekleştirdi.
Resmi rezervlerde eylül ayında 10 milyar 13 milyon dolarlık net azalış meydana geldi.
Kripto Piyasası Makroekonomik İstatistiklerin Bir Parçası Oluyor
TCMB’nin yeni uygulaması, Türkiye’de kripto varlık piyasasının yalnızca düzenleme ve lisanslama başlıklarıyla takip edilen bir sektör olmaktan çıkarak makroekonomik veri sisteminin de doğrudan parçası haline geldiğini gösteriyor.
MKK’ya bildirilen işlemlerin Ödemeler Dengesi hesaplamalarında kullanılmaya başlanması, kripto varlıkların sınır ötesi sermaye hareketleri üzerindeki etkisinin daha görünür biçimde izlenmesini sağlayacak.
Buradaki kritik ayrım ise bütün kripto varlıkların aynı ekonomik sınıfa yerleştirilmemesi. Bitcoin ve Ether gibi varlıkların Sermaye Hesabı’nda, stabilcoinlerin ise Finans Hesabı’nda takip edilmesi, dijital varlıkların ekonomik işlevlerine göre ayrıştırıldığı yeni bir istatistik yaklaşımının Türkiye’de de uygulanmaya başladığını gösteriyor.
