Yüksel Avukatlık Bürosu Kurucu Ortağı Gökhan Yüksel, Fintechtime Mayıs sayısı için yazdı “Kartların Ötesinde İşletmeler Arası (B2B) Ödemeler: Sessiz Yükseliş”.

“B2B fintek dünyasındaki yükseliş, parıltılı arayüzlerin ötesinde şirketlerin en sancılı üç problemi olan hatalı alıcı riski, geç tahsilat ve zorlu mutabakat süreçlerine odaklanan sessiz ama güçlü bir devrimi temsil ediyor. Tüketici için ödeme bir “an” iken, bizim için onay akışından alıcı doğrulamaya, nakit akışı yönetiminden muhasebe eşleşmesine kadar uzanan stratejik bir süreçtir. Avrupa’da devreye giren Alıcı Doğrulama (VoP) sistemleri ve Türkiye’deki FAST ekosisteminin “Ödeme İste” gibi yeni nesil fonksiyonları, ödemeyi sadece bir para transferi olmaktan çıkarıp izlenebilir ve güvenli bir araç setine dönüştürüyor. Gelin; finansal operasyonları manuel yüklerden kurtarıp, açık bankacılık ve API ekonomisiyle hata payını minimize eden bu yeni dijital altyapının iş dünyasını nasıl dönüştürdüğünü birlikte inceleyelim.”

 

Kartların Ötesinde İşletmeler Arası (B2B) Ödemeler: Sessiz Yükseliş

Fintek denince akla çoğu zaman son kullanıcının, tüketicinin temas ettiği ürünler ve hizmetler geliyor: kartlar, cüzdanlar, “tek tıkla ödeme”, kullanıcı dostu uygulamalar. Oysa son birkaç yılda sektörün hızlı ve istikrarlı büyüyen bir diğer dikeyi, tüketicinin neredeyse hiç görmediği B2B fintek. Başlıktaki “sessizlik” yanıltıcı olmasın; çünkü şirketlerin finansal operasyonlarının hacimleri, süreçleri karmaşık ve hata maliyeti yüksek.

B2B fintek’in yükselişini anlamak için önce “ödeme” kelimesini şirketler açısından yeniden tanımlamak gerekiyor. Bir tüketici için ödeme, çoğu zaman işlemin kendisidir. Bir şirket içinse ödeme, işlemin sadece başlangıcıdır. Onay akışı, rol ve limit yönetimi, alıcı doğrulama, mutabakat, iade/iptal, raporlama, denetim izi gibi adımların tamamını kapsayan bir süreçten söz etmek gerekir. Bu yapı çeşitlendikçe ve büyüdükçe, onu yöneten teknoloji katmanının da büyümesi kaçınılmaz olmakta.

Tüketici ödemelerinde gördüğümüz parlak arayüzlerin arkasında, şirketlerin her gün yaşadığı daha az görünür ama çok daha pahalı üç problem bulunmakta: hatalı alıcı/IBAN riski, geciken tahsilat, zorlu mutabakat. Şirketler açısından ödemeyi, para göndermekten ziyade faturayı kapatmak, tedarik zincirini aksatmamak, yanlış transferi önlemek, her adımı denetlenebilir kılmak ve en önemlisi bunu ölçek büyürken otomatikleştirmek olarak tanımlayabiliriz.

Bu üç problem, Avrupa ve Türkiye’de eş zamanlı yürüyen gelişme hatlarıyla da doğrudan konuşuyor. Avrupa Birliği’nde (“AB”) ödeme mevzuatı PSD3/PSR paketiyle güncellenirken amaçlardan biri ödemelerde dolandırıcılıkla mücadeleyi güçlendirmek ve açık bankacılık ekosistemini daha işler hâle getirmek.

Bilindiği üzere AB’nin Instant Payments Regulation (Regulation 2024/886) çerçevesinde öne çıkan Alıcı Doğrulama (“Verification of Payee” / “VoP”) yaklaşımı, hatalı/yanlış alıcıya giden ödemeleri azaltmak üzere “ad–hesap tanımlayıcısı (IBAN) uyuşmazlığını ödeme öncesi göstermek” mantığına dayanıyor.  Hatırlanacağı üzere Türkiye’de ise FAST ekosisteminde Ödeme İste servisinin kurumsal kullanımı genişliyor; kısmi ödeme, erken ödeme ve kurumsalda ödeme erteleme gibi fonksiyonlar devreye alınmış durumda.  Buna ek olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (“TCMB”), açık bankacılık hizmetlerinde Ödeme Hizmetleri Veri Paylaşım Servisi (“ÖHVPS”) 2.0.0 sürümüyle hesap bilgisi kapsamını genişletip “ileri tarihli” ve “düzenli” ödeme emri başlatma gibi planlı ödeme yeteneklerini de devreye aldığını da not etmek gerekir.

Bu yazıda “B2B fintek’in sessiz yükselişi”ni bu üç somut problem üzerinden ve AB–Türkiye hattındaki güncel gelişmelerle birlikte ele alıyorum.

PSD3/PSR için 27 Kasım 2025’te Konsey ve Parlamento arasında geçici siyasi uzlaşı sağlanmış olsa da, bu durum metnin nihai kabulü, AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanması ve yürürlüğe giriş/geçiş takvimlerinin tamamlandığı anlamına gelmiyor; dolayısıyla uzlaşıyı yürürlük olarak okumamak gerektiğini not etmek isterim.

 

1) Hatalı IBAN / Yanlış Alıcı: B2B’de En Maliyetli Hata

B2B’de dolandırıcılık ve hata senaryoları genellikle düşük frekanslı ama yüksek etkili olmaktadır. Örneğin, bir tedarikçi adına IBAN’ının değiştiğini bildiren sahte bir e-posta, bir ERP kaydına yanlış girilen tek hane, ya da benzer isimli iki şirketin karıştırılması. Ödeme yanlış hesaba gider, iade süreci belirsizleşir, buna bağlı teslimat/üretim aksayabilir; şirket içinde denetim ve sorumluluk tartışmaları gündeme gelebilir. Sonuç tek işlemde büyük zarar.

AB’de VoP’nin mantığı bu sorunu hedefliyor: ödeme başlatılmadan önce, girilen hesap tanımlayıcısı ile alıcı adında uyuşmazlık varsa ödeme yapanı bilgilendirmek ve böylece hatayı/aldatmayı “işlem olmadan önce” yakalamak. Avrupa Merkez Bankası’nın (“ECB”) anlık ödemeler mevduat sayfası VoP’yi, ödeme öncesinde alıcı bilgisinin doğrulanmasını sağlayan bir hizmet olarak çerçeveliyor. Uygulama detayları ise Avrupa Ödemeler Konseyi’nin (“EPC”) VoP şema dokümantasyonu gibi kural setlerinde somutlaşıyor.  Bu çerçevede “match/close match/no match” gibi sonuç kategorileri kural setinde tanımlı olmakla birlikte, bankaların müşteri arayüzleri ve operasyonel süreçleri (uyarı metinleri, ikinci onay akışı, istisna yönetimi gibi) piyasada farklılaşabiliyor; bu nedenle VoP’yi “tek tip uygulama” gibi değil, ortak kurallarla ilerleyen fakat pratikte farklı kullanıcı deneyimleri üretebilen bir yapı olarak okumak daha doğru.

Bu gelişmenin B2B fintek karşılığı çok somut: şirketlerin ödeme süreçlerine “ödeme öncesi kontrol” katmanı eklemlenmesi. Yeni alıcıya ilk ödeme, yüksek tutarlı transfer, tedarikçi IBAN değişikliği gibi olayları otomatik işaretleyen sistemler, “ikinci onaya düşürme”, alıcı doğrulama, hatta tedarikçi onboarding sırasında hesap doğrulama gibi hizmetler öne çıkan bu dikeydeki ürün ve hizmetler olarak sayılabilecektir. VoP’nin düzenleyici çerçevede yer alması, ödeme öncesi doğrulama kontrollerini “iyi uygulama” düzeyinden çıkarıp kurumsal ödemede giderek daha yaygın bir kontrol katmanı hâline getirmesi kaçınılmaz.

B2B’nin sessiz yükselişi burada başlıyor. Fintekler, yalnızca ödeme yaptırmıyor, ödeme çıkmadan önce hatayı yakalayan ve süreci doğru onay mekanizmalarına yönlendiren bir güvenlik katmanı sunuyor.

 

2) Geç Tahsilat: “Talep–Onay” Akışı

Şirketlerde tahsilatın gecikmesi çoğu zaman “müşteri ödemedi” kadar basit ele alınamamaktadır. Açık hesap çalışma, farklı vadeler, parçalı tahsilatlar, ödeme hatırlatma trafiği, yanlış referansla gelen EFT’ler, hatalı açıklamalar vb. Bunların hepsi “tahsilatın kendisi” kadar, tahsilatın takibini de maliyetli hâle getirebilmektedir.

FAST ekosistemindeki Ödeme İste yaklaşımı tam bu ihtiyaca oturuyor: Alacaklı tarafın bir ödeme talebi başlatması ve borçlu tarafın bu talebi yanıtlaması, tahsilatı referanslı ve izlenebilir bir akışa dönüştürür. TCMB’nin 2025-06 duyurusu; tüm ödeme türlerinde “kısmi ödeme” ve “erken ödeme”, kurumsal kullanıcıların başlattığı ödeme türlerinde ise “ödeme erteleme” fonksiyonlarının devreye alındığını ve yeni özelliklerin 18 Ocak 2025’ten itibaren kullanılabildiğini bildiriyor.

B2B açısından bu fonksiyonların tahsilatın kendisine doğrudan temas ettiğini kabul etmek gerekir. Şöyle ki;

  • Kısmi ödeme, “tek seferde kapanmayan borç” gerçeğiyle uyumludur (özellikle KOBİ–KOBİ tahsilatında).
  • Erken ödeme, iskonto/peşin ödeme teşviklerini dijital akışa taşır.
  • Ödeme erteleme, kurumsal tahsilatta vade yönetimini daha kayıtlı bir akışa taşıma imkânı sunar; ancak sahadaki etkisi, işletmelerin bu fonksiyonu hangi senaryolarda ve hangi iç politika ile kullandığına göre şekillenecektir.

Bu nedenle Ödeme İste’yi B2B fintek bağlamında yeni bir ödeme yönteminden ziyade, tahsilat akışını yapılandıran bir araç seti olarak okumak daha sağlıklı olacaktır. Tahsilat başlatma, yanıt, planlama ve takip aynı akış içinde yönetilebilir hale gelmekte. “IBAN paylaş, açıklama yaz” yerine “talep gönder, onayla” dili güçlenir ve süreç daha izlenebilir hâle gelir.

 

3) Zor Mutabakat: B2B Fintekin En Görünmez Yıldızı “Hesap Erişimi + Planlı Ödeme”

Şirketlerin açısından sorun çoğu zaman ödeme yapmaktan ziyade ödemenin neye ait olduğunu ispatlayıp muhasebede doğru şekilde eşleştirme yapmaktır. Ancak gerçek hayatta bu süreç, birden çok ödeme hizmet sağlayıcısı ile çalışan şirketlerde ve çok kanallı tahsilat yapan sektörlerde (e-ticaret, bayi ağı, saha satış, abonelik) farklı bankalardan gelen tahsilatlar, açıklamasız ya da hatalı referansla gelen ödemeler, parçalı ödemeler, iade/iptal akışları nedeniyle kronik bir problem hâline gelebilmektedir.

Mutabakat otomasyonun pratikte iki şeyi aynı anda sağladığı kabul edilir:

  1. Finans ekibinin manuel eşleştirme yükünü azaltır (operasyon maliyeti düşer),
  2. Nakit akışının resmini netleştirir (yönetim kararları hızlanır).

Burada “hesap erişimi” (banka hareketlerinin güvenli şekilde tek noktada toplanması) kritik bir yapı taşıdır. Çünkü şirketin verisi bankalarda dağınık kaldıkça, mutabakatı otomatikleştirmek imkânsıza yakınlaşır. Hesap hareketleri tek akışta toplanıp ERP/muhasebe kayıtlarıyla eşleştirilebildiğinde, “bu tahsilat hangi faturayı kapattı?” sorusuna sistem cevap vermeye başlar.

Hatırlanacağı üzere TCMB 17 Mart 2026 tarihli duyurusunda, açık bankacılık hizmetlerinde ÖHVPS 2.0.0 sürümüyle kapsamın genişletildiğine; kullanıcılara finansal işlemleri daha kolay ve güvenli yönetmeye dönük iyileştirmeler yapıldığına; ayrıca İleri Tarihli Ödeme Emri Başlatma ve Düzenli Ödeme Emri Başlatma hizmetlerinin eklendiğine yer vermiştir. Bu kabiliyetlerinin eklenmesi de bu resmin “ödemeyi planlama” kısmına temas etmektedir.

Bunun B2B açısından anlamı şu şekilde özetlenebilir Şirket ödemeleri çoğu zaman “hemen şimdi” değil, tarihli ve planlıdır. Ödeme planlanabildiğinde, onay akışları, limitler ve kayıt yönetimi daha düzenli kurulur. Bu da mutabakatın bir sonraki adımını kolaylaştırır ve ödeme daha baştan “hangi amaçla ve hangi referansla” çıktığı bilinen bir işleme dönüşür.

Elbette bu kabiliyetlerin uygulamada ne hızla benimseneceğine dair kamusal, karşılaştırılabilir veri bilgi olmadığı için bugün söylenebilecek en doğru şey, bu güncellemelerin B2B’de mutabakat ve nakit akışı otomasyonunu destekleyen altyapı kapasitesini genişleteceği ile sınırlıdır.

 

4) AB–Türkiye Birlikte Okuması: Üç Noktaya Farklı Katmanlarda Müdahale

  • AB’de VoP, hatalı/yanlış alıcıya giden transferleri ödeme öncesinde azaltmayı hedefleyerek B2B’de “doğrulama” katmanını güçlendirdiği kabul edilmektedir.
  • Türkiye’de Ödeme İste, tahsilatı “talep–yanıt” akışına bağlayarak gecikme, parçalı ödeme, vade ve takip gibi B2B gerçekliğini daha izlenebilir hâle getiren bir araç seti sunmaktadır.
  • Açık bankacılık 2.0.0, planlı ödeme emirleri gibi yeteneklerle, B2B’nin görünmeyen motoru olan “tek panel + otomasyon + mutabakat” hattını teknik olarak güçlendirmektedir.
  • PSD3/PSR paketi için 27 Kasım 2025’te varılan geçici uzlaşı, AB’de bu dönüşümün daha sistematik bir çerçeveye oturduğunu gösterirken; nihai metin, resmî yayım ve geçiş takvimi daha aydınlatıcı olacaktır.

Aynı problemler farklı pazarlarda farklı altyapı çözümleriyle ele alındığını görüyoruz. Ama B2B fintekin yükselişi açısından ortak yön değiştiğini söylemek pek mümkün değil. Şirketlerin, ödeme ve tahsilatı artık tek işlem değil; doğrulama, planlama, izleme ve mutabakatın birlikte çalıştığı bir süreç olarak ele aldığını kabul etmek gerekir.

B2B fintek, tüketicinin gördüğü ödeme anından çok, şirketin yaşadığı ödemenin öncesi ve sonrasında büyümekte. Avrupa VoP ile yanlış alıcı riskini, Türkiye Ödeme İste ile tahsilat akışını, açık bankacılık 2.0 ile planlama ve mutabakat altyapısını güçlendirmeye çalışırken; B2B fintekin sessiz yükselişinin de tam bu üç eksende ilerlediği söylenebilecektir.